Τι είναι η αστάθεια επιγονατίδας;

Η αστάθεια επιγονατίδας είναι μία πάθηση κατά την οποία η επιγονατίδα δεν παραμένει σταθερή στη φυσιολογική της θέση κατά την κίνηση του γόνατος. Φυσιολογικά, η επιγονατίδα κινείται ομαλά μέσα σε μία ειδική ανατομική αύλακα του μηριαίου οστού, τη μηριαία τροχιλία, κατά την κάμψη και έκταση του γόνατος.

 

Όταν διαταράσσεται αυτός ο μηχανισμός, η επιγονατίδα μπορεί να «γλιστρήσει» έξω από την τροχιά της, μερικώς (υπεξάρθρημα) ή πλήρως (εξάρθρημα). Αυτό έχει ως αποτέλεσμα πόνο, αίσθημα αστάθειας και δυσκολία σε καθημερινές κινήσεις, όπως το περπάτημα, το τρέξιμο ή το ανέβασμα σκάλας.

 

Από τι προκαλείται η αστάθεια επιγονατίδας;

Η αστάθεια επιγονατίδας μπορεί να προκληθεί από ανατομικούς παράγοντες ή τραυματισμούς που επηρεάζουν τη φυσιολογική κίνηση της επιγονατίδας μέσα στη μηριαία τροχιλία. Όταν ο μηχανισμός σταθερότητας του γόνατος διαταράσσεται, η επιγονατίδα μπορεί να μετακινηθεί έξω από τη φυσιολογική της θέση.

 

Τα συχνότερα αίτια περιλαμβάνουν:

 

• Ανατομικές ιδιαιτερότητες, όπως ρηχή ή ανομοιόμορφη μηριαία τροχιλία, που δυσκολεύει τη σωστή καθοδήγηση της επιγονατίδας κατά την κίνηση.
• Χαλάρωση συνδέσμων ή αυξημένη ευκαμψία των αρθρώσεων, που μειώνουν τη σταθερότητα του γόνατος και αυξάνουν την πιθανότητα μετατόπισης της επιγονατίδας.
• Τραυματισμό στο γόνατο, όπως χτύπημα, πτώση ή απότομη στροφή κατά τη διάρκεια αθλητικών δραστηριοτήτων, που μπορεί να οδηγήσει σε εξάρθρημα επιγονατίδας.
• Επαναλαμβανόμενη καταπόνηση του γόνατος, ιδιαίτερα σε αθλητές ή άτομα με έντονη σωματική δραστηριότητα, που επιβαρύνει σταδιακά τον μηχανισμό σταθεροποίησης της επιγονατίδας.

 

Ποιοι είναι οι παράγοντες κινδύνου για αστάθεια επιγονατίδας;

Η αστάθεια επιγονατίδας μπορεί να εμφανιστεί σε οποιονδήποτε, όμως ορισμένοι παράγοντες αυξάνουν τον κίνδυνο εμφάνισής της. Οι γυναίκες είναι συχνότερα πιο επιρρεπείς λόγω αυξημένης χαλαρότητας των συνδέσμων. Μεγαλύτερο κίνδυνο διατρέχουν άτομα που ασχολούνται με αθλήματα που περιλαμβάνουν άλματα, απότομες στροφές και γρήγορες αλλαγές κατεύθυνσης. Τέτοιες δραστηριότητες είναι, για παράδειγμα, το ποδόσφαιρο και το μπάσκετ.

 

Ορισμένες παθήσεις που επηρεάζουν τον συνδετικό ιστό ή προκαλούν αυξημένη ευκαμψία των αρθρώσεων μπορεί επίσης να συμβάλλουν στην εμφάνιση αστάθειας επιγονατίδας.

 

Συμπτώματα αστάθειας επιγονατίδας

Τα συμπτώματα της αστάθειας επιγονατίδας μπορεί να εμφανιστούν σταδιακά ή μετά από τραυματισμό και συχνά επηρεάζουν τη λειτουργικότητα του γόνατος. Χαρακτηριστικό σύμπτωμα είναι το αίσθημα ότι το γόνατο «φεύγει» ή δεν μπορεί να στηρίξει σωστά το βάρος του σώματος.

 

Συχνά συμπτώματα περιλαμβάνουν:

 

• Πόνο στο πρόσθιο μέρος του γόνατος, ιδιαίτερα κατά την άσκηση ή την άνοδο σκάλας
• Πόνο μετά από παρατεταμένη καθιστή θέση
• Οίδημα και δυσκαμψία
• Κριγμό ή «τρίξιμο» κατά την κίνηση
• Αίσθημα μετακίνησης της επιγονατίδας ή αστάθειας στο γόνατο.

 

Πώς γίνεται η διάγνωση της αστάθειας επιγονατίδας;

Η διάγνωση της αστάθειας επιγονατίδας βασίζεται αρχικά στο ιατρικό ιστορικό, τα συμπτώματα και την κλινική εξέταση από τον Ορθοπαιδικό. Ο ιατρός θα ζητήσει από τον ασθενή να περπατήσει, καθώς και να κάμψει και να εκτείνει το γόνατο. Με αυτόν τον τρόπο αξιολογείται η λειτουργικότητα της άρθρωσης και τυχόν αίσθημα αστάθειας.

Παράλληλα, εξετάζεται προσεκτικά η περιοχή γύρω από την επιγονατίδα και πραγματοποιούνται μετρήσεις για την ευθυγράμμισή της.

 

Για την επιβεβαίωση της διάγνωσης και τον εντοπισμό πιθανών ανατομικών παραγόντων ή συνοδών βλαβών, μπορεί να ζητηθούν απεικονιστικές εξετάσεις. Οι ακτινογραφίες βοηθούν στην αξιολόγηση της θέσης της επιγονατίδας και της ευθυγράμμισης του γόνατος. Αντίστοιχα προτείνεται μαγνητική τομογραφία ή αξονική τομογραφία, όταν απαιτείται πιο λεπτομερής έλεγχος των μαλακών μορίων και της άρθρωσης.

 

Συντηρητική αντιμετώπιση της αστάθειας επιγονατίδας

Η συντηρητική αντιμετώπιση εφαρμόζεται κυρίως όταν η αστάθεια επιγονατίδας είναι ήπια ή μετά από μερικό εξάρθρημα. Εάν η επιγονατίδα έχει μετακινηθεί από τη θέση της, το πρώτο βήμα είναι η ανάταξη, δηλαδή η επαναφορά της στη φυσιολογική θέση. Αυτό μπορεί να συμβεί αυτόματα ή να πραγματοποιηθεί από τον Ορθοπαιδικό.

 

Η θεραπεία στοχεύει στη σταθεροποίηση του γόνατος. Μπορεί να περιλαμβάνει φυσικοθεραπεία με ασκήσεις ενδυνάμωσης των μυών του μηρού, χρήση νάρθηκα ή κηδεμόνα για καλύτερη στήριξη, καθώς και προσωρινή αποφυγή δραστηριοτήτων που επιβαρύνουν το γόνατο. Σε αρκετές περιπτώσεις, η ποδηλασία προτείνεται ως μέρος της αποκατάστασης.

 

Χειρουργική αντιμετώπιση της αστάθειας επιγονατίδας

Η χειρουργική αντιμετώπιση προτείνεται όταν η αστάθεια επιγονατίδας επιμένει, υποτροπιάζει ή συνυπάρχουν ανατομικές ανωμαλίες που αυξάνουν τον κίνδυνο νέων εξαρθρημάτων. Στόχος της επέμβασης είναι η αποκατάσταση της σωστής ευθυγράμμισης της επιγονατίδας και η βελτίωση της σταθερότητας του γόνατος.

 

Οι περισσότερες επεμβάσεις πραγματοποιούνται αρθροσκοπικά, μέσω μικρών τομών, και προσαρμόζονται στις ανάγκες κάθε ασθενούς. Η χειρουργική θεραπεία μπορεί να περιλαμβάνει επιδιόρθωση ή ανακατασκευή του έσω επιγονατιδομηριαίου συνδέσμου (MPFL), ώστε να ενισχυθεί η σταθερότητα της επιγονατίδας. Σε περιπτώσεις σοβαρών ανατομικών ιδιαιτεροτήτων, μπορεί να εφαρμοστούν τεχνικές διόρθωσης της ευθυγράμμισης του γόνατος. Εάν υπάρχουν βλάβες χόνδρου ή ελεύθερα οστικά τμήματα, αυτά μπορούν επίσης να αντιμετωπιστούν χειρουργικά.

 

Ανάρρωση μετά από χειρουργική αντιμετώπιση αστάθειας επιγονατίδας

Ο χρόνος ανάρρωσης μετά από χειρουργική αποκατάσταση της αστάθειας επιγονατίδας διαφέρει ανάλογα με τη χειρουργική τεχνική που εφαρμόστηκε, την ηλικία και τις ανάγκες του κάθε ασθενούς. Η επιστροφή στις καθημερινές δραστηριότητες, την εργασία και την οδήγηση είναι συνήθως σχετικά σύντομη. Αντίστοιχα, η επάνοδος σε αθλητικές δραστηριότητες απαιτεί περισσότερο χρόνο και γίνεται σταδιακά, σύμφωνα με τις οδηγίες του Ορθοπαιδικού.

 

Κατά τις πρώτες ημέρες μετά το χειρουργείο, ο ασθενής μπορεί να βαδίζει με μερική φόρτιση, χρησιμοποιώντας πατερίτσες και ειδικό κηδεμόνα. Η φυσικοθεραπεία ξεκινά προοδευτικά και περιλαμβάνει ασκήσεις ενδυνάμωσης του τετρακεφάλου και κινησιοθεραπεία. Στόχος είναι η βελτίωση της κινητικότητας, η μείωση του οιδήματος και η ασφαλής επαναφορά της λειτουργικότητας του γόνατος. Η πλήρης αποκατάσταση εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τη σωστή τήρηση του προγράμματος αποθεραπείας.

 

Εάν αισθάνεστε το γόνατό σας να «φεύγει», εμφανίζετε πόνο ή επαναλαμβανόμενα επεισόδια αστάθειας, μην καθυστερείτε την αξιολόγηση από ειδικό. Η έγκαιρη διάγνωση της αστάθειας επιγονατίδας μπορεί να προλάβει περαιτέρω βλάβες και να συμβάλει στην ταχύτερη αποκατάσταση της λειτουργικότητας του γόνατος. Επικοινωνήστε με τον Ορθοπαιδικό Χειρουργό Βασίλειο Ζάχο, Διευθυντή του τμήματος Ανακατασκευής Αρθρώσεων Ελάχιστης Επεμβατικότητας και Αρθροσκόπησης (Euroclinic Arhro-MIS) στην Ευρωκλινική Αθηνών, για εξατομικευμένη καθοδήγηση και θεραπεία.